Błędy poznawcze i heurystyki wydawania sądów

Nazwa tematu szkoleniowego

Błędy poznawcze i heurystyki wydawania sądów

Filozofia naszej pracy jako trenerów ani wartości, które wyznajemy, nie pozwalają nam oferować naszym klientom gotowych rozwiązań. Naszym zdaniem szkolenie zamknięte powinno być adresowane do konkretnej grupy uczestników lub przynajmniej adaptowane do potrzeb organizacji i oczekiwań interesariuszy. Nie jesteśmy zwolennikami programów szkoleniowych typu kopiuj/wklej. Niemniej, na prośbę naszych partnerów biznesowych stworzyliśmy podglądowy wykaz tematów szkoleniowych, z którymi najczęściej pracujemy.

Opis zagadnienia

W czasach nieskończonego dostępu do wszelkiego rodzaju informacji na wyciągnięcie ręki nasz mózg musi przetwarzać ogrom materiału w krótkim czasie. Oznacza to, że podejmuje on bardzo szybko decyzje, co jest ważne, a co mniej istotne i selekcjonuje rejestrowane w naszej świadomości treści. W tym celu pomagają mu pewne automatyczne uproszczenia w myśleniu, czyli błędy poznawcze i heurystyki wydawania sądów. W ten sposób nasz mózg chroni nas samych przed popadnięciem w obłęd przez nadmiar informacji. Jednak warto wiedzieć, w jaki sposób ludzki mózg dokonuje tej ochrony, aby nie oszukał nas za bardzo, tzn. nadmiernie nie uprościł nam rzeczywistości, co niestety jest dość powszechne. Im mniej wiemy na temat psychologii społecznej, tym bardziej rządzą naszym umysłem prawa, które nauka udowodniła w trakcie eksperymentów naukowych.

Czym tak właściwie są heurystyki wydawania sądów? Są to, najprościej mówiąc pewne uogólnienia i skrócone metody wnioskowania. Dlaczego nie jesteśmy w stanie szczegółowo przetworzyć informacji, które codzienne do nas docierają? Przede wszystkim dlatego, że jest ich zbyt wiele i nie mamy wystarczająco czasu na analizę wszystkich złożonych zagadnień, z którymi na co dzień mamy do czynienia. Nie na wszystkim też jesteśmy w stanie się znać, zwłaszcza kiedy jakaś decyzja wymaga specjalistycznej wiedzy. Dodatkowo czasami zdarza się nam wpadać w celowo zastawione na nas pułapki (przez sprzedawców, marketingowców itd.) ze względu na sposób przedstawienia informacji, który uaktywnia heurystyczne myślenie w naszym mózgu.

Błędy poznawcze natomiast to schematy postrzegania rzeczywistości w nieracjonalny sposób, które mają wpływ na podejmowane przez nas decyzje. Na przykład chcąc kupić auto marki X, którą lubimy, będziemy tak podświadomie selekcjonować treści, które docierają do nas na temat tego auta, żeby uwypuklić jego pozytywne cechy. Gdy już zakupimy to auto, podświadomie będziemy “gratulować” sobie tej decyzji (efekt wspierania decyzji), wyszukując jedynie pozytywnych aspektów tej transakcji. Innym przykładem może być efekt aureoli, który mówi o tym, że za jedną pozytywną lub negatywną cechą, przypisujemy komuś kolejne. Dla przykładu ktoś spóźnił się na spotkanie, więc z automatu myślimy o tej osobie jako o nieodpowiedzialnej. A skoro jest nieodpowiedzialny, to na pewno nie jest wart zaufania i tak dalej.

Dzięki heurystykom wydawania sądów i błędom poznawczym możemy funkcjonować w świecie przepełnionym informacjami. Nie marnujemy zbyt wiele energii na decyzje, nie analizujemy szczegółowo każdej informacji. Te upraszczające świat mechanizmy pozwalają nam w jakiś sposób przetrwać. Jednocześnie płatają figle, utrudniając nam życie i nie pozwalają podjąć racjonalnej decyzji, którą bylibyśmy poznawczo w stanie dokonać. 

Ten warsztat koncentruje się na budowaniu świadomości odnośnie błędów poznawczych i na przeciwdziałaniu tym zjawiskom, kiedy działają one na naszą niekorzyść w różnych sytuacjach społecznych i zawodowych.

Korzyści edukacyjne

poznajemy pułapki myślenia, w które wpadamy w codziennych interakcjach z innymi ludźmi,

uczymy się radzić sobie z nadmiernymi uproszczeniami, które stosuje nasz mózg,

potrafimy radzić sobie z manipulacją i wpływem, który próbują wywierać na nas inni,

uczymy się efektywnie podejmować decyzje, które są racjonalne i oparte na trzeźwym myśleniu.

Zakres przykładowych treści

  • trzy heurystyki wydawania sądów oraz najpopularniejsze błędy poznawcze,
  • najczęstsze problemy w komunikacji i pracy z innymi w kontekście psychologii społecznej,
  • pułapki myślowe, w które wpadamy z łatwością i błędnie oceniamy rzeczywistość np. kotwicząc się na informacjach, które nacechowane są silnymi emocjami,
  • analiza własnych ograniczeń myślowych.